بیهوشی و ایمنی بیمار

داروهای GLP-1 و خطر بیهوشی: چرا باید قبل از عمل به پزشک بگویید؟

دکتر سید علی هجرتی۱۵ آبان ۱۴۰۵۶ دقیقه مطالعه
داروهای GLP-1 و خطر بیهوشی: چرا باید قبل از عمل به پزشک بگویید؟ | کلینیک زیبایی پریسیما (پری-سیما) زعفرانیه تهران

داروهای تزریقی هفتگی کاهش وزن مانند Ozempic، Wegovy و Mounjaro می‌توانند تخلیه معده را کند کنند و خطر آسپیراسیون هنگام بیهوشی را بالا ببرند. مهم‌ترین اقدام، اطلاع دادن کامل به پزشک و متخصص بیهوشی پیش از عمل است.

پرونده‌ای اخیراً در پزشکی قانونی مطرح شد که در آن یک متخصص بیهوشی محکوم شد. بیماری قرار بود تحت یک عمل جراحی با بیهوشی عمومی قرار گیرد. وضعیت او قبل از عمل پایدار بود، تمام آزمایش‌هایش طبیعی بود و معاینه توسط متخصص داخلی و متخصص بیهوشی، صلاحیت پزشکی او را برای عمل تأیید کرده بود.

پرسشی که دیر مطرح شد

پیش از شروع عمل، متخصص بیهوشی از بیمار پرسید چند ساعت ناشتا بوده است. بیمار پاسخ داد که دستورالعمل‌ها را کاملاً رعایت کرده و حتی ۱۰ ساعت ناشتا مانده است. با شروع بیهوشی، بیمار دچار آسپیراسیون (ورود محتویات معده به ریه) و افت شدید اکسیژن خون شد و تلاش‌ها برای احیای او موفق نبود.

از این جا بود که شرایط پرونده متشنج شد، زیرا وضعیت بیمار پیش از عمل پایدار بود و خود عمل نیز پرخطر محسوب نمی‌شد. با بررسی مجدد وضعیت بیمار، علت حادثه مشخص شد.

داروی لاغری که بیمار آن را دارو نمی‌دانست

بیمار یکی از داروهای تزریقی هفتگی کاهش وزن از گروه آگونیست‌های GLP-1 مانند Ozempic، Wegovy یا Mounjaro را مصرف می‌کرد. او این موضوع را به پزشک نگفته بود، زیرا تصور می‌کرد این دارو صرفاً یک داروی لاغری است و داروی مربوط به یک بیماری مزمن نیست. از سوی دیگر، پزشک نیز مصرف این دارو را در شرح حال دارویی بیمار ثبت نکرده و درباره آن سؤال نکرده بود.

بیمار هنوز در مرحله افزایش تدریجی دوز (Dose escalation) بود و همچنان دچار تأخیر در تخلیه معده بود؛ عارضه‌ای که در مراحل ابتدایی مصرف این داروها قابل انتظار است. او دارو را قبل از عمل قطع نکرده بود. با شروع بیهوشی و به دلیل تخلیه نشدن کامل معده، محتویات معده به سمت بالا برگشت، وارد ریه شد و به کاهش اکسیژن خون، نارسایی حاد تنفسی و در نهایت مرگ منجر شد.

آنچه قبل از عمل باید انجام می‌شد

با توجه به شرایط این بیمار، و با در نظر گرفتن اینکه دارو برای درمان دیابت استفاده نمی‌شد و صرفاً با هدف کاهش وزن مصرف می‌شد، لازم بود دارو یک تا دو هفته قبل از عمل قطع شود. همچنین لازم بود به بیمار توصیه شود ۲۴ ساعت قبل از عمل از خوردن غذا خودداری کند، و مصرف مایعات تا زمان شروع دوره معمول ناشتایی، حداقل ۶ ساعت قبل از عمل، مجاز باشد.

مهم‌تر از همه، لازم بود سونوگرافی معده برای ارزیابی میزان محتویات معده و تخلیه آن انجام شود. در صورت وجود غذای باقی‌مانده، عمل باید به تعویق می‌افتاد، مگر اینکه عمل اورژانسی باشد؛ در آن صورت متخصص بیهوشی باید اقدامات احتیاطی ویژه چنین شرایطی را انجام دهد.

نکته مهم برای بیماران و پزشکان

این داروها امروزه به‌طور گسترده تجویز می‌شوند و گاهی بیمار خودش مصرف آن‌ها را شروع می‌کند. بنابراین متخصصان بیهوشی باید از هر بیمار، چه زن و چه مرد، درباره مصرف این داروها سؤال کنند، حتی اگر خود بیمار به آن اشاره نکرده باشد.

اگر از داروهای GLP-1 استفاده می‌کنید، پیش از هر عمل یا بیهوشی حتماً به پزشک و متخصص بیهوشی اطلاع دهید. تصمیم درباره قطع یا ادامه دارو را فقط با دستور پزشک انجام دهید و هرگز خودسرانه آن را قطع نکنید. با گسترش روزافزون مصرف این داروها، این ماجرا احتمالاً آخرین مورد نخواهد بود.